Szanowny Użytkowniku,

25 maja 2018 roku zaczyna obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). W związku z tym informujemy, że wprowadziliśmy zmiany w Regulaminie Serwisu i Polityce Prywatności. Prosimy o poświęcenie kilku minut, aby się z nimi zapoznać. Możliwe jest to tutaj.

Rozumiem

Wszystkie rzeczy widzialne i niewidzialne

Wszystkie rzeczy widzialne i niewidzialne

11.10.2016
Czyta się kilka minut
W Credo, którym wyznajemy naszą wiarę, pada określenia Boga jako Stworzyciela "wszystkich rzeczy widzialnych i niewidzialnych". Czym właściwie są rzeczy niewidzialne? Czy istnieją rzeczy niewidzialne?
R. Magritte, Smak niewidzialnego (WikiArt.org)
K

Kościół, czerpiąc z wieków tradycji, wypowiada się z dużą ostrożnością o bytach niewidzialnych. Przez długie lata fantazja ludzka, pomieszana z mitologię i wierzeniami ludowymi, kazała zapełniać nasz świat setkami niewidzialnych istot, które dziś zwykle traktujemy z przymrużeniem oka. Któż dziś wierzy we wróżki, koboldy, duchy kopalni, strzygi leśne i wiedźmy? A jednak, jeśli się nad tym bliżej zastanowić, nasz świat wypełniony jest rzeczami, o których mówimy, o których myślimy, a przecież zobaczyć ich – nie sposób.

Zacznijmy od prostej uwagi o charakterze czysto naukowym. Nie wszystko, o czym mówi nauka, jest widzialne. Widzialne są tylko te rzeczy, które wydzielają lub odbijają światło. Powietrze nie więc zwykle widzialne. W naukach przyrodniczych mówimy więc zwykle o „wykrywalności” lub, nieco bardziej filozoficznie o „możliwości doświadczenia zmysłowego” – czyli o wywołaniu przez daną rzecz jakiegokolwiek wrażenia: widoku, dźwięku, zapachu i tak dalej. Powietrze w zwykłej postaci nie jest więc w ścisłym sensie widzialne, ale czujemy na twarzy podmuch wiatru. Dopóki czegoś da się doświadczyć zmysłami, naukowcy czują się bezpiecznie.

Nie ze wszystkim jest jednak tak łatwo. Ciekawym przykładem są pola: pole magnetyczne albo pole grawitacyjne. Chyba każdy z nas bawił się kiedyś magnesem, który – jeśli się nim przesuwa nad rozsypanymi na stole szpilkami lub opiłkami – wydaje się w magiczny sposób wpływać na odległe przedmioty. Fizycy mówią o polu magnetycznym czy polu grawitacyjnym. Co ciekawe, są one całkowicie niewidzialne i niewykrywalne na sposób bezpośredni: można się przekonać o ich istnieniu wyłącznie poprzez obserwowanie ich wpływu na „normalne”, widzialne rzeczy.

W mniej „przyziemnych” dziedzinach nauki mówi się o innych zjawiskach, które wymykają się zwykłej kategorii widzialności. Ciemna materia, o której pisze się już dzisiaj we wszystkich podręcznikach astronomii, i której istnienie nie budzi już niemal żadnych kontrowersji, również nie jest widzialna na sposób bezpośredni, a jedynie poprzez swój wpływ na rzeczy widzialne w zwykły sposób, jak gwiazdy i galaktyki. Co ciekawe, takiej właśnie „ciemnej” materii jest kilkakrotnie więcej niż „zwykłej”, widzialnej materii. Nasz świat składa się więc głównie z rzeczy niewidzialnych! To, co mówimy w wyznaniu wiary, nabiera więc szczególnego sensu.

Tradycja Kościoła wypowiada się o wielu rzeczywistościach niewidzialnych zwykłym okiem. Niewidzialny jest sam Bóg, choć czasem decyduje się on pokazać się ludziom, jak choćby w postaci widzialnego oczywiście i namacalnego Jezusa Chrystusa – o czym przekonał się w szczególny sposób Tomasz, który to zechciał dotknąć Jezusa Zmartwychwstałego własną ręką. W Liście do Kolosan Chrystus określony został jako „obraz Boga niewidzialnego” (Kol 1,15).

Niewidzialni są też aniołowie, choć w tradycji oraz w niezliczonych dziełach artystycznych występują czasem ich przedstawienia przypominające uskrzydlonych ludzi. To jednak wyłącznie sposoby, które mają nam pomóc na wyobrażenie sobie czegoś, czego wyobrazić sobie nie sposób – zupełnie jak obrazy, na których Bóg wygląda jak czcigodny starzec z siwą brodą. Aniołowie są tymczasem istotami duchowymi i niecielesnymi. Nie ma pełnej zgodności, czym dokładnie są Aniołowie, choć Św. Augustyn wypowiedział się o nich w sposób piękny i dający do myślenia: "«Anioł» oznacza funkcję, nie naturę. Pytasz, jak nazywa się ta natura? - Duch. pytasz o funkcję? - Anioł. Przez to, czym jest, jest duchem, a przez to, co wypełnia, jest aniołem". Co to znaczy, że anioł jest „funkcją”? To, że poznajemy anioła, po tym, co robi, a nie po tym, jaki konkretnie jest. A co robi anioł? Pomaga człowiekowi. Katechizm mówi, że aniołowie „służą wypełnieniu zamysłu Bożego”, są więc po prostu samym działaniem Chrystusa na Ziemi. Słowo „Anioł” nie oznacza więc takiej czy innej określonej figury, o takim czy innym kształcie, znajdującą się w takim czy innym miejscu. Zdanie „istnieją Aniołowie” oznacza tyle, co „Chrystus pomaga nam osiągnąć zbawienie” (KKK 331). Wyobrażamy sobie podobne do ludzi postaci, aby łatwiej nam było pojąć rzeczywistość niewidzialną i doskonalszą od rzeczywistości ludzkiej.

Z zupełnie innej strony mówi się czasem o istnieniu rzeczy, które już zupełnie nie należą do naszego świata, a przecież wydają się być niemal fizycznie namacalne. Szczególne miejsce w strukturze świata zajmuje choćby matematyka. Istnieje długa tradycja postrzegania Boga jako Wielkiego Matematyka – ponieważ matematyka cechuje się szczególnego rodzaju pięknem, logiką i doskonałością. Dwa i dwa to zawsze cztery. Nawet, gdy zetrą się najwyższe góry na świecie, nawet, gdy wypali się i zgaśnie Słońce – wciąż pozostaną w mocy prawdy matematyki. Wielki filozof i matematyk Gottfried Leibniz napisał kiedyś, że „gdy Bóg oblicza, świat powstaje” – Boskie dzieło stworzenia miałoby być wielkim obliczeniem, najdoskonalszą, boską matematyką, w której wszystko ma swoje miejsce. Matematyka cechuje się rzeczywiście wspaniałą doskonałością, którą trudno czasem dostrzec w równaniach czy zadaniach, które rozwiązujemy w szkole. A przecież używamy zdań typu „Istnieją dwa rozwiązania tego równania.” Co to znaczy, że one istnieją? Czy liczba 3 jest „rzeczą niewidzialną”? Liczby nie istnieją w takim sensie, w jakim istnieją krzesła, ludzie i góry, ale przecież trudno jest wyobrazić sobie istnienie świata, gdyby nie matematyka?

Nasze rozważania nad „rzeczami niewidzialnymi” można by prowadzić jeszcze dłużej. Czy widzialna jest miłość? Albo szczęście? Albo ból? Albo przyszłość? Mówimy i wierzymy, że Bóg jest stwórcą „rzeczy widzialnych i niewidzialnych” – ten zwrot powinien przypominać nam za każdym razem, że żyjemy w świecie znacznie większym, piękniejszym i bogatszym niż tylko świat rzeczy widzialnych. Wyznaniem wiary dziękujemy zaś Bogu za ustanowienie tego porządku, w którym panuje doskonała harmonia – wykraczająca poza świat rzeczy, które można zobaczyć, powąchać czy dotknąć.

Dodaj komentarz

Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez Użytkowników w ramach komentarzy do Materiałów udostępnianych przez Usługodawcę.

Zapoznaj się z Regułami forum

Jeśli widzisz komentarz naruszający prawo lub dobre obyczaje, zgłoś go klikając w link "Zgłoś naruszenie" pod komentarzem.

Zaloguj się albo zarejestruj aby dodać komentarz